В Кореличском районе жители делают деньги из мусора. Как и сколько зарабатывают на отходах?
Лепшыя адходы — тыя, якіх няма
На аднаго карэліччаніна — 255 кіло адходаў
А мы з вамі і не заўважылі, як змяніўся наш лад жыцця з пачатку 90-х: мы сталі купляць, а потым выкідваць усё больш рэчаў і ўпакоўкі. Толькі ўдумайцеся: за апошнія 15 гадоў аб’ём бытавых адходаў, якія вывозяцца штогод з населеных пунктаў Беларусі, вырас у два разы.
На аднаго жыхара Карэліцкага раёна ў 2019 годзе прыйшлося ажно 255 кілаграмаў смецця! У сярэднім на аднаго жыхара Гродзенскай вобласці яшчэ больш — 360 кіло.
А калі гэта сям’я з трох ці чатырох чалавек, то адпаведна трэба і памнажаць — і вось ужо тону адходаў умоўнай сям’і Івановых перабіраюць на сартавальнай лініі работнікі мясцовага камунгаса.
Галоўная прычына такіх сумнеўных “смеццевых” рэкордаў крыецца ў кароткім тэрміне службы многіх вырабаў: аднаразовага посуду, поліэтыленавых пакетаў, тары і ўпакоўкі спажывецкіх тавараў. Па ацэнках вучоных, прыкладна 40% пласмасавых вырабаў, упакоўкі маюць срок службы менш за адзін месяц. Гэта значыць практычна адразу ж пасля выкарыстання яны трапляюць у паток адходаў. Атрымліваецца, мы купляем смецце.
Сарціроўка пачынаецца з кухні
Ці можам мы выправіць становішча, захаваўшы сучасны камфорт жыцця? Безумоўна, нам гэта пад сілу і мы можам вяртаць адходы ў вытворчасць. Але каб адходы сталі карыснай сыравінай, іх трэба збіраць асобна. І гэтую сарціроўку трэба пачынаць рабіць на ўласнай кухні. Папера — асобна, шкло і ПЭТ-бутэлькі — у іншы мяшок, папярэдне змяўшы пластык, каб займаў менш месца.
— У Карэліцкім раёне ўстаноўлена 167 кантэйнераў для змешанага смецця і 119 для раздзельнага збору, — расказвае намеснік дырэктара Карэліцкага камунгаса Мікалай Лукашкоў. — У нашым грамадстве чамусьці існуе памылковые меркаванне: маўляў, як ты дома не сарціруй — усё адно: прыедуць камунальнікі і ўсё згрузяць у адну машыну. Хачу абвергнуць такую думку. Змесціва трох кантэйнераў, разлічаных на паперу, шкло і пластык, вывозіцца асобна на сартавальную лінію ў Беразавец. Потым гэта прэсуецца ці звязваецца і адпраўляецца на перапрацоўчыя прадпрыемствы рэспублікі, дзе атрымлівае другое жыццё.
З макулатуры можна атрымаць санітарна-гігіенічныя вырабы, упаковачную тару, са шклабою вырабіць новую бутэльку і банку. Адходы шкла таксама дадаюцца ў спецыяльны раствор, які наносіцца на запалкавыя скрынкі, у фарбу для дарожнай разметкі. Поліэтыленавыя пакеты, калі яны не забруджаныя ежай, перапрацоўваюцца ў гранулы, якія ўжываюцца ў вытворчасці новых бытавых, будаўнічых вырабаў з поліэтылену. Таксама палімерныя адходы выкарыстоўваюцца пры вытворчасці тратуарнай пліткі, бартоў, люкаў, калодзежаў. Шырокі асартымент вырабаў, уключаючы напаўняльнікі для куртак, атрымліваецца ад перапрацоўкі пластыкавых бутэлек. Што тычыцца былога ва ўжыванні адзення і абутку, то пакуль яно вывозіцца на захаванне. У далейшым тэкстыльную і скураную сыравіну плануецца адпраўляць на энергетычнае выкарыстанне.
На сённяшні дзень ахоп насельніцтва Карэліцкага раёна паасобным зборам смецця складае 85%. І гэта добры паказчык, але на 165 жыхароў у нашым раёне прыходзіцца ўсяго адзін кантэйнер. Пры гэтым сярэднеабласны паказчык выглядае больш выйгрышна: 28 жыхароў на адзін кантэйнер.
Робім грошы на смецці
Некаторыя карэліччане на такім смецці робяць грошы, расказвае спецыяліст па камунальных разліках Карэліцкага жылкамунгаса Галіна Марушка:
— Камунгас прымае ад людзей другасныя матэрыяльныя рэсурсы і такім чынам змяншае плату за жыллёва-камунальныя паслугі тым, хто іх здае. Так, кіло паперы і кардону каштуе 10 капеек, столькі ж дадуць за шкляную тару. ПЭТ-бутэлькі цэняцца крыху вышэй: 15 капеек за кілаграм. Ёсць людзі, якія на 100% пакрываць такім чынам кватэрныя плацяжы: здаюць нам адходаў больш чым на 50 рублёў у месяц. Я і сама так раблю: у кошт пагашэння “камуналкі” здаю макулатуру, якая з цягам часу збіраецца ў доме.
Здаць макулатуру, ПЭТ-бутэлькі і шкло можна кожную пятніцу з 8.00 да 17.00, прыйшоўшы ў памяшканне былой кацельнай па вул. 1 Мая ў Карэлічах.
Дарэчы, адпрацаваўшую сваё бытавую тэхніку не варта везці, напрыклад, у бліжэйшы лясок альбо загрувашчваць ёй балкон ці дачу. Усё гэта таксама можна прывезці на адну з баз Карэліцкага камунгаса, адкуль потым гэтыя небяспечныя бытавыя адходы адправяцца на ўтылізацыю. Тое ж самае трэба рабіць з батарэйкамі, акумулятарамі, ртутнымі прыборамі, якія, як сцвярджаюць эколагі, вельмі забруджваюць прыроду і з’яўляюцца бомбай запаволенага дзеяння.
Напрыклад, самая папулярная, як яе называюць, пальчыкавая батарэйка здольная пашкодзіць 20 квадратных метраў глебы або атруціць 400 літраў вады цяжкімі металамі: свінцом, кадміем і ртуццю. Пры гэтым штогод жыхары зямлі выкідваюць у смецце 450 тон батарэек.
У Карэліцкім райспажыўтаварыстве за прынесенае на перапрацоўку заплацяць жывыя грошы.
Шукаем альтэрнатыву
Поліэтыленавыя прадуктовыя пакеты можна замяніць на тканевыя. Іх можна пашыць самому з непатрэбных абрэзкаў тканіны або купіць у краме. Напрыклад, мясцовы камбінат бытавога абслугоўвання плануе наладзіць вытворчасць тканевых гаспадарчых сумак.
Для тых, хто ідзе ў нагу не толькі з модай на адзенне, але і на экалогію, у раённым Доме рамёстваў могуць пашыць сумку з ільну.
А што прапаноўваюць нашы крамы пакупнікам? Дзеля журналісцкага эксперыменту адпраўляюся ў адзін з досыць папулярных у карэліччан прыватных магазінаў раённага цэнтра.
— У продажы ёсць і папяровыя, і поліэтыленавыя прадуктовыя пакеты, — гаворыць таваравед гандлёвай кропкі. — Абодва віды змогуць вытрымаць 5 кілаграмаў вагі. Папяровы каштуе 53 капейкі, з поліэтылену — 20. Што хаваць, апошні не толькі таннейшы, але і больш надзейны. Бывала, што з папяровага пакупкі высыпаліся прама каля касы. Думаю, вытворцам трэба падумаць, як іх удасканаліць.
Што тычыцца шкляной тары, то ў краме я знайшла ў ёй толькі мінеральную ваду “Баржомі” па 2,59 рубля за паўлітра. Побач стаяла гэтая ж мінералка аб’ёмам 0,75 літра і каштавала 3,07 рубля. Раблю вывад: калі купляць ваду ў шкле, выходзіць не нашмат даражэй, ды і бутэлькі можна здаць на прыёмны пункт, атрымаўшы грошы або скідку на камунальныя паслугі.
— Нам трэба адыходзіць ад поліэтылену, для пачатку хаця б для разліву вады, — сказаў з нагоды пластыкавай тары Аляксандр Лукашэнка на нарадзе ў снежні 2018 года. — У нас дастаткова вытворчасці шклянога посуду. І не трэба травіць людзей. Ва ўсім свеце пайшла тэндэнцыя вызваляцца ад поліэтылену і больш арыентавацца на экалагічна чыстую тару.
Жыхары Карэліччыны адказалі на тры пытанні
1. Ці сарціруеце Вы смецце на сваёй кухні?
2. Што Вы купіце ў краме: пакет з паперы або поліэтылену, пітную ваду ў ПЭТ-бутэльцы або ў шкляной?
3. Ці граматна Вы здаяце небяспечныя бытавыя адходы?
Алена ГУРЫНА,
урач-стаматолаг УАЗ “Карэліцкая цэнтральная раённая бальніца»:
1. Абавязкова сарцірую і маю для гэтага два вядры: для пластыку і харчовых адходаў. Паперу прыношу на работу: у нас план па здачы макулатуры.
2. Шкляной тары ў магазінах мала, таму купляю ў пластыкавай, потым пераліваю ў звычайны шкляны слоік і так захоўваю.
3. Ведаю, што аджыўшыя сваё батарэйкі можна выкінуць у спецыяльныя кантэйнеры, якія стаяць у магазінах. Але я ў асноўным карыстаюся акумулятарнымі, якія можна перазарадзіць. Тое ж датычыць і лямпачак: набываю энергазберагальныя, якія доўга жывуць.
Святлана ВАРАВА,
настаўнік ДУА “Райцаўскі ВПК дзіцячы сад-сярэдняя школа”:
1. Вядома, паперу нясу ў школу, бо маем план па здачы. У мяне ніводная паперка не прападае, нават упакоўкі ад гарбаты ці лекаў. З ПЭТ-бутэлек майструем з дзецьмі вырабы або ўпрыгожваем клумбы. Я жыву ў Малюшычах, і ў нас таксама смецце выкідваюць і вывозяць паасобку.
2. Пакеты для прадуктаў купляю рэдка. У мяне ёсць адзін, праўда пластыкавы, але вельмі надзейны. Ён у мяне заўсёды ў сумачцы, таму на прапанову прадаўца: “Пакет патрэбен?” заўсёды кажу, што не. А наконт вады ці малака ў шкле, напэўна, купляла б, толькі сёння гэта рэдкасць у магазіне.
3. Пальчыкавыя батарэйкі нашу ў магазін і кідаю ў спецыяльны кантэйнер. Здаецца, больш нічога небяспечнага не выкідваю.
У гаспадарчым арсенале маёй бабулі Еўдакіі, колькі сябе памятаю, заўсёды былі тры хадавыя рэчы, якія яна перавезла са сваёй вясковай хаткі ў нашу кватэру: старэнькая палатняная прадуктовая сумка, бідончык для малака і эмалірованая міска, у якую яна час ад часу збірала нам зсабойкі. Усё гэта служыла ёй дзесяцігоддзямі. Яна і слухаць не хацела ні пра модныя поліэтыленавыя пакеты, якія, як дзіва-дзіўнае, прывозілі ў пачатку 90-х з Польшчы, ні пра пластыкавыя кантэйнеры для ежы. “Аднаразовае смецце”, — вынесла адназначны прысуд бабуля яшчэ 30 гадоў таму.
А мы з вамі і не заўважылі, як змяніўся наш лад жыцця з пачатку 90-х: мы сталі купляць, а потым выкідваць усё больш рэчаў і ўпакоўкі. Толькі ўдумайцеся: за апошнія 15 гадоў аб’ём бытавых адходаў, якія вывозяцца штогод з населеных пунктаў Беларусі, вырас у два разы.
На аднаго жыхара Карэліцкага раёна ў 2019 годзе прыйшлося ажно 255 кілаграмаў смецця! У сярэднім на аднаго жыхара Гродзенскай вобласці яшчэ больш — 360 кіло.
А калі гэта сям’я з трох ці чатырох чалавек, то адпаведна трэба і памнажаць — і вось ужо тону адходаў умоўнай сям’і Івановых перабіраюць на сартавальнай лініі работнікі мясцовага камунгаса.
Популярныеновости
Аднак амаль усе прыродныя рэсурсы, якія мы трацім на вытворчасць упакоўкі, аднаразовых рэчаў, не бясконцыя. Яшчэ гэтыя рэсурсы абсалютна не аднаўляюцца альбо аднаўляцца ў мільёны разоў павольней, чым мы іх выкарыстоўваем. Прырода затраціла на ўтварэнне карысных выкапняў мільёны гадоў. А чалавек выкарыстоўвае ўпакоўку не больш за месяц, а пакет — усяго гадзіну, піша газета "Полымя".
Ці можам мы выправіць становішча, захаваўшы сучасны камфорт жыцця? Безумоўна, нам гэта пад сілу і мы можам вяртаць адходы ў вытворчасць. Але каб адходы сталі карыснай сыравінай, іх трэба збіраць асобна. І гэтую сарціроўку трэба пачынаць рабіць на ўласнай кухні. Папера — асобна, шкло і ПЭТ-бутэлькі — у іншы мяшок, папярэдне змяўшы пластык, каб займаў менш месца.
— У Карэліцкім раёне ўстаноўлена 167 кантэйнераў для змешанага смецця і 119 для раздзельнага збору, — расказвае намеснік дырэктара Карэліцкага камунгаса Мікалай Лукашкоў. — У нашым грамадстве чамусьці існуе памылковые меркаванне: маўляў, як ты дома не сарціруй — усё адно: прыедуць камунальнікі і ўсё згрузяць у адну машыну. Хачу абвергнуць такую думку. Змесціва трох кантэйнераў, разлічаных на паперу, шкло і пластык, вывозіцца асобна на сартавальную лінію ў Беразавец. Потым гэта прэсуецца ці звязваецца і адпраўляецца на перапрацоўчыя прадпрыемствы рэспублікі, дзе атрымлівае другое жыццё.
З макулатуры можна атрымаць санітарна-гігіенічныя вырабы, упаковачную тару, са шклабою вырабіць новую бутэльку і банку. Адходы шкла таксама дадаюцца ў спецыяльны раствор, які наносіцца на запалкавыя скрынкі, у фарбу для дарожнай разметкі. Поліэтыленавыя пакеты, калі яны не забруджаныя ежай, перапрацоўваюцца ў гранулы, якія ўжываюцца ў вытворчасці новых бытавых, будаўнічых вырабаў з поліэтылену. Таксама палімерныя адходы выкарыстоўваюцца пры вытворчасці тратуарнай пліткі, бартоў, люкаў, калодзежаў. Шырокі асартымент вырабаў, уключаючы напаўняльнікі для куртак, атрымліваецца ад перапрацоўкі пластыкавых бутэлек. Што тычыцца былога ва ўжыванні адзення і абутку, то пакуль яно вывозіцца на захаванне. У далейшым тэкстыльную і скураную сыравіну плануецца адпраўляць на энергетычнае выкарыстанне.
На сённяшні дзень ахоп насельніцтва Карэліцкага раёна паасобным зборам смецця складае 85%. І гэта добры паказчык, але на 165 жыхароў у нашым раёне прыходзіцца ўсяго адзін кантэйнер. Пры гэтым сярэднеабласны паказчык выглядае больш выйгрышна: 28 жыхароў на адзін кантэйнер.
Праблему недахопу смеццевых скрыняў у бягучым годзе ўжо пачалі вырашаць, расказваюць у камунгасе. За кошт сродкаў ДУ «Аператар другасных матэрыяльных рэсурсаў» плануецца набыць і ўсталяваць у сектары прыватнай забудовы ў пасёлках Карэлічы, Мір і аграгарадках каля кожнага падворка па 2 кантэйнеры (адзін для другасных матэрыяльных рэсурсаў, другі для цвёрдых камунальных адходаў) аб’ёмам 0,12 м куб. на падставе заключаных індывідуальных дамоваў. Плануецца, што ў бягучым годзе такія кантэйнеры з’явяцца ў Карэлічах і Міры. Усяго для раёна патрэбна амаль 7 тысяч смеццевых бакаў.
Некаторыя карэліччане на такім смецці робяць грошы, расказвае спецыяліст па камунальных разліках Карэліцкага жылкамунгаса Галіна Марушка:
— Камунгас прымае ад людзей другасныя матэрыяльныя рэсурсы і такім чынам змяншае плату за жыллёва-камунальныя паслугі тым, хто іх здае. Так, кіло паперы і кардону каштуе 10 капеек, столькі ж дадуць за шкляную тару. ПЭТ-бутэлькі цэняцца крыху вышэй: 15 капеек за кілаграм. Ёсць людзі, якія на 100% пакрываць такім чынам кватэрныя плацяжы: здаюць нам адходаў больш чым на 50 рублёў у месяц. Я і сама так раблю: у кошт пагашэння “камуналкі” здаю макулатуру, якая з цягам часу збіраецца ў доме.
Здаць макулатуру, ПЭТ-бутэлькі і шкло можна кожную пятніцу з 8.00 да 17.00, прыйшоўшы ў памяшканне былой кацельнай па вул. 1 Мая ў Карэлічах.
Дарэчы, адпрацаваўшую сваё бытавую тэхніку не варта везці, напрыклад, у бліжэйшы лясок альбо загрувашчваць ёй балкон ці дачу. Усё гэта таксама можна прывезці на адну з баз Карэліцкага камунгаса, адкуль потым гэтыя небяспечныя бытавыя адходы адправяцца на ўтылізацыю. Тое ж самае трэба рабіць з батарэйкамі, акумулятарамі, ртутнымі прыборамі, якія, як сцвярджаюць эколагі, вельмі забруджваюць прыроду і з’яўляюцца бомбай запаволенага дзеяння.
Напрыклад, самая папулярная, як яе называюць, пальчыкавая батарэйка здольная пашкодзіць 20 квадратных метраў глебы або атруціць 400 літраў вады цяжкімі металамі: свінцом, кадміем і ртуццю. Пры гэтым штогод жыхары зямлі выкідваюць у смецце 450 тон батарэек.
У Карэліцкім райспажыўтаварыстве за прынесенае на перапрацоўку заплацяць жывыя грошы.
— За кілаграм макулатуры плацім 8 капеек, шклабою — 10. 15 капеек даём за ПЭТ-бутэлькі і адходы поліэтылена, — расказвае кіраўнік Карэліцкага філіяла аблспажыўтаварыства Сяргей Саўко.
Поліэтыленавыя прадуктовыя пакеты можна замяніць на тканевыя. Іх можна пашыць самому з непатрэбных абрэзкаў тканіны або купіць у краме. Напрыклад, мясцовы камбінат бытавога абслугоўвання плануе наладзіць вытворчасць тканевых гаспадарчых сумак.
— У бягучым годзе па замове ААТ “Белгалантарэя” мы пашылі 700 такіх сумак, — расказвае інжынер Карэліцкага прадпрыемства бытавога абслугоўвання Валянціна Невяроўская. — У нашым магазіне “Поспех” яны таксама былі ў продажы, карысталіся добрым попытам. 3 рублі 50 капеек — цана невысокая. Я і сама з такой хаджу, напэўна, ужо гадоў 6: не рвецца, добра сціраецца. А поліэтыленавыя пакеты і хутка рвуцца, і страчваюць выгляд.
Для тых, хто ідзе ў нагу не толькі з модай на адзенне, але і на экалогію, у раённым Доме рамёстваў могуць пашыць сумку з ільну.
— Нашы сумкі можна скарыстоўваць не толькі для паходаў у краму, але і як прыгожы аксэсуар да паўсядзённага або святочнага строю, — гаворыць дырэктар установы Юлія Баярэнка. — Да таго ж мы прапаноўваем і актуальную ўпакоўку для падарункаў. Гэта папяровыя пакеты, аформленыя ў нацыянальным стылі — і прыгожа, і экалагічна.
А што прапаноўваюць нашы крамы пакупнікам? Дзеля журналісцкага эксперыменту адпраўляюся ў адзін з досыць папулярных у карэліччан прыватных магазінаў раённага цэнтра.
— У продажы ёсць і папяровыя, і поліэтыленавыя прадуктовыя пакеты, — гаворыць таваравед гандлёвай кропкі. — Абодва віды змогуць вытрымаць 5 кілаграмаў вагі. Папяровы каштуе 53 капейкі, з поліэтылену — 20. Што хаваць, апошні не толькі таннейшы, але і больш надзейны. Бывала, што з папяровага пакупкі высыпаліся прама каля касы. Думаю, вытворцам трэба падумаць, як іх удасканаліць.
Што тычыцца шкляной тары, то ў краме я знайшла ў ёй толькі мінеральную ваду “Баржомі” па 2,59 рубля за паўлітра. Побач стаяла гэтая ж мінералка аб’ёмам 0,75 літра і каштавала 3,07 рубля. Раблю вывад: калі купляць ваду ў шкле, выходзіць не нашмат даражэй, ды і бутэлькі можна здаць на прыёмны пункт, атрымаўшы грошы або скідку на камунальныя паслугі.
Месяц таму Аляксандр Лукашэнка падпісаў дырэктыву № 7 «Аб удасканаленні і развіцці жыллёва-камунальнай гаспадаркі краіны», якая ў ліку іншага мае на ўвазе паэтапную адмову ад поліэтыленавай упакоўкі і яе замену на экалагічна бяспечную. Напрыклад, са шкла і паперы.
— Нам трэба адыходзіць ад поліэтылену, для пачатку хаця б для разліву вады, — сказаў з нагоды пластыкавай тары Аляксандр Лукашэнка на нарадзе ў снежні 2018 года. — У нас дастаткова вытворчасці шклянога посуду. І не трэба травіць людзей. Ва ўсім свеце пайшла тэндэнцыя вызваляцца ад поліэтылену і больш арыентавацца на экалагічна чыстую тару.
Што ж, пакуль дзяржава робіць паступовы пераход на экалагічную тару, мы таксама можам дапамагчы планеце: проста сартыраваць смецце на сваёй кухні і не купляць тое, што праз дзень або ўсяго гадзіну апусцім у смеццевае вядро.
1. Ці сарціруеце Вы смецце на сваёй кухні?
2. Што Вы купіце ў краме: пакет з паперы або поліэтылену, пітную ваду ў ПЭТ-бутэльцы або ў шкляной?
3. Ці граматна Вы здаяце небяспечныя бытавыя адходы?
урач-стаматолаг УАЗ “Карэліцкая цэнтральная раённая бальніца»:
1. Абавязкова сарцірую і маю для гэтага два вядры: для пластыку і харчовых адходаў. Паперу прыношу на работу: у нас план па здачы макулатуры.
2. Шкляной тары ў магазінах мала, таму купляю ў пластыкавай, потым пераліваю ў звычайны шкляны слоік і так захоўваю.
3. Ведаю, што аджыўшыя сваё батарэйкі можна выкінуць у спецыяльныя кантэйнеры, якія стаяць у магазінах. Але я ў асноўным карыстаюся акумулятарнымі, якія можна перазарадзіць. Тое ж датычыць і лямпачак: набываю энергазберагальныя, якія доўга жывуць.
настаўнік ДУА “Райцаўскі ВПК дзіцячы сад-сярэдняя школа”:
1. Вядома, паперу нясу ў школу, бо маем план па здачы. У мяне ніводная паперка не прападае, нават упакоўкі ад гарбаты ці лекаў. З ПЭТ-бутэлек майструем з дзецьмі вырабы або ўпрыгожваем клумбы. Я жыву ў Малюшычах, і ў нас таксама смецце выкідваюць і вывозяць паасобку.
2. Пакеты для прадуктаў купляю рэдка. У мяне ёсць адзін, праўда пластыкавы, але вельмі надзейны. Ён у мяне заўсёды ў сумачцы, таму на прапанову прадаўца: “Пакет патрэбен?” заўсёды кажу, што не. А наконт вады ці малака ў шкле, напэўна, купляла б, толькі сёння гэта рэдкасць у магазіне.
3. Пальчыкавыя батарэйкі нашу ў магазін і кідаю ў спецыяльны кантэйнер. Здаецца, больш нічога небяспечнага не выкідваю.
