Ад Віфлеемскай зоркі да яловай лапкі. Як Божае Нараджэнне ўплывае на ўзбагачэнне беларускай культуры і традыцый
Нараджэнне Хрыстова – паваротны момант у гісторыі чалавецтва, з якога пачалося новае летазлічэнне, новая эра. У хрысціянскай царкве гэта адзін з найвялікшых святаў. Праваслаўныя вернiкi гэтае свята адзначаюць 7 студзеня. Протаiерэй Максім Цыгель, сакратар Лідскай епархіі распавёў аб сэнсе гэтага свята.
Для хрысціян Каляды азначаюць прыняцце Богам плоці чалавечай, каб прайсці зямное жыццё, прыняць смерць дзеля выратавання людзей. Адначасова гэтае свята азначае нараджэнне Бога ў кожнай хрысціянскай душы.
Каляды – гэта не проста Дзень нараджэння Ісуса Хрыста, гэта змяненне адносін чалавека з Богам і прынцыпаў існавання. Бог, увасобіўшыся ў чалавечую прыроду, асвяціў яе сутнасць, даў ёй імпульс жыцця і надзею на выратаванне.
Сімвалы Раства
У евангельскім апавяданні згадваюцца з'явы, якія суправаджалі нараджэнне Ісуса Хрыста. Пазней яны сталі традыцыйнай сімволікай свята.Віфлеемская зорка, якая абвясціла нараджэнне Хрыста і паказала шлях вешчунам да месца яго нараджэння, ператварылася ў васьміканцовую зорку, якая стала ўпрыгожваннем Свята Раства.
Калядныя падарункі захаваліся ў памяць аб святых дарах вешчуноў немаўляці.
Калядная ёлка стала сімвалам вечнага жыцця. Паводле падання, бацькі немаўля хавалі ўваход у пячору яловымі галінамі. Цяпер гэта абавязковы атрыбут свята, пад якім размяшчаюць падарункі.
Як сустракаць Божае Нараджэнне?
За стагоддзі існавання Божае Нараджэнне ўзбагацілася такой колькасцю традыцый і абрадаў, з якой не параўнаюцца абрады іншых святаў. Яны сталі значнай з'явай культуры, адбіліся ў мностве мастацкіх твораў.Падрыхтоўка да Каляд складаецца з традыцыйных этапаў і абрадаў.
Яму папярэднічае 40-дзённы пост (з 28 лістапада да 6 студзеня). Галоўнае ў гэтыя дні – духоўнае ачышчэнне, пакаянне – як дары Збаўцу. Вернікі рыхтуюцца да споведзі і прычасця.
На куццю, або святы вечар, напярэдадні Калядаў (6 студзеня) да з'яўлення першай зоркі стараліся нічога не есці. Увечары запальвалі ў акне свечку як сімвал чакання Бога і адкрытай для яго душы.
На куццю яшчэ выконваецца пост, для сямейнай вячэры рыхтуюць адпаведныя стравы. Галоўнае на стале – куцця з распараных зерняў пшаніцы, ячменю з мёдам, макам, разынкамі. Рыхтуюць таксама салаты з агародніны, рыбу, пірагі, варэнікі, адвар з сухафруктаў.
Паколькі Каляды лічацца сямейным святам, адзначаць яго прынята ў коле блізкіх людзей.
Пасля сямейнай вячэры моладзь і дзеці адпраўляюцца да сваякоў, суседзяў з калядкамі, у якіх славяць Хрыста, віншуюць з яго нараджэннем, а таксама прыносяць добрыя пажаданні гаспадарам. Ходзяць групамі, часам рыхтуюць тэатралізаваныя сцэнкі каляднай тэматыкі, у касцюмах, з галоўным сімвалам свята – зоркай. Гаспадары адорваюць каляднікаў выпечкай і прысмакамі.
У ноч на Каляды ў праваслаўных храмах праводзіцца ўрачыстае набажэнства, якое адрозніваецца ад усіх іншых святаў. Пры гэтым спяваецца анёльская песня як падзяка Богу за ўвасабленне ў чалавечай прыродзе.
У некаторых прыходах для гледачоў разыгрываюцца тэатралізаваныя прадстаўленні, якія апавядаюць пра евангельскія падзеі.
Каляднай раніцай надыходзіць разгавенне пасля паста. Да свята рыхтавалі ўжо багатыя мясныя і іншыя традыцыйныя стравы: каўбасы, халадзец, запякалі птушку з яблыкамі, пірагі і іншую выпечку з рознымі начынкамі, кісель.
Святкаванне Раства не сканчалася 7 студзеня – далей наступалі Каляды, да самага Хрышчэння 19 студзеня.
Што нельга рабіць у Божае Нараджэнне?
У знак асаблівага шанавання свята ў народзе склаліся забароны на дзень Раства: нельга сварыцца, лаяцца і брыдкасловіць, асабліва за святочным сталом; нельга адмаўляць у дапамозе людзям, якія жывуць у нястачы, і тым, хто звяртаецца за ёй; нельга займацца будзённымі справамі – уся хатняя праца (ўборка, мыццё) павінна быць скончана да вечара.Час унес карэктывы ў святкаванне Раства, але многія выконваюць і захоўваюць даўнія традыцыі, якія складваліся стагоддзямі. Яны даюць магчымасць далучыцца да духоўных каштоўнасцей народа.
Оперативные и актуальные новости Гродно и области в нашем Telegram-канале. Подписывайтесь по ссылке!
